Yüksek Hızlı Tren Nedir?

Yüksek Hızlı Tren Nedir? YHT ile normal tren farkları nelerdir? Hepsinin ve daha fazlasının cevabı yazımızda.
  • Eren

Hızlı tren, normal trenlere göre daha hızlı yolculuk etme imkanı sağlayan bir demiryolu taşıtıdır. Ülkemizde ise TCDD’ye bağlı işletmesinin adı YHT yani Yüksek Hızlı Trendir. Dünyada eski döşenmiş raylarda seyahat hızı saatte 190 km kabul edilmekte, yeni döşenmiş hatlarda giden 250 ve üzeri trenler için hızlı tren tanımlaması yapılmaktadır. Bu trenler genelde konvansiyonel eski sistemle döşenmiş olan raylarda 200 km/s altında, yüksek hıza uygun hızlı tren raylarında ise 200 km/s üzeri hızında seyahat edebilme imkanı sunmaktadır. Türkiye’de Ankara-Eskişehir(Ankara-İstanbul) hattında 245 km mesafeyi 90 dakikada kat edilmenin yanı sıra, bu hat aynı zamanda da Türkiye’nin ilk hızlı tren hattı olmaktadır. Ülkemizin ikinci hızlı tren hattı olarak kabul edilen, Ankara-Konya hattındaki yüksek hızlı trenler yaklaşık olarak 306 kilometreyi tahmini olarak 105 dakikada Ankara ve Konya illerine varmaktadır.  Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri hızlı tren seferleri için 1933 yılından beri buharlı trenleri kullanmaktaydı. Bu trenlerin ortalama hızları saatte yaklaşık olarak 130 km, en fazla ise de saatte 160 km yapabilmekteydi. 1957’de Tokyo’da bulunan Odakyu Electric Railway firması, Japonya’nın kendi hızlı treni olan 3000 SSE’yi hizmete sokmuştur. Bu hızlı tren saatte 145 km hız yaparak dünya hız rekorunu kırdı. Bu gelişme Japon tasarımcılarına, bundan daha hızlı trenler rahatlıkla yapabilecekleri konusunda ciddi bir özgüven aşıladı. Özellikle Tokyo ve Osaka arasındaki yolcu sayısındaki yoğunluk, Japonya’nın hızlı tren geliştirme konusunda bir öncü olmasında önemli rol oynamıştır. Dünyanın ilk yüksek kapasiteli hızlı treni 12 vagona sahip bu tren modeli Japonya’nın geliştirdiği ve Ekim ayının 1964 yılında hizmete giren Tōkaidō-Shinkansen adlı hat olmaktadır. Kawasaki Heavy Industries tarafından geliştirilen 0 Serisi Shinkansen Tokyo–Nagoya–Kyoto–Osaka hattında 1963 yılında saatte 210 kilometre hıza ulaşarak yolcu taşıyan hızlı tren alanında dünya rekoru kırmıştır. Yolcusuz olarak saatte ise 256 kilometreye ulaşabilmiştir.  Çoğu hızlı tren sisteminin ortak bir dizi özelliği vardır. Çoğu trenin üstünde yer alan hatlardan aldığı elektrik ile çalışmaktadır. Ne var ki bu her hızlı tren için geçerli değildir, zira bazı hızlı trenler dizel ile çalışmaktadır. Daha kesin olan bir tanımı rayların özelliğiyle ilgilidir. Hızlı tren hatları titreşimi azaltmak ve ray segmentleri arasındaki açılmaları engellemek için hat boyunca kaynak yapılmış raylardan oluşmaktadır. Bu sayede üzerinden trenler saatte 200 km hız ile sorunsuz bir biçimde geçebilmektedir. Hatların tasarımlarına göre değişebilmekle birlikte, hızlı tren yollarında eğimler çoğunlukla beş kilometrelik bir yarıçapta gerçekleşmektedir. Bazı istisnalar bulunsa bile hızlı tren yollarında herhangi bir geçişin bulunmaması tüm dünyada kabul gören bir standart olarak yerini almaktadır.

Ülkemizde İstanbul-Ankara hattında yüksek hızlı tren inşaatına 2003 yılında başlamış olup, 2007 senesinde ise Eskişehir iline deneme seferleri yapılmak sureti ile yaklaşık iki sene sonra da yani 2009 yılının ortalarında yolculu olarak seferlerine başlamıştır. İstanbul-Ankara illeri arasında ise Yüksek Hızlı trenler İstanbul’un Pendik ilçesinden kalkarak direkt olarak Ankara iline ulaşabilmektedir. Hattın tamamının yapılması 2018 yılında tamamlanacaktır. Diğer taraftan Ankara ve Konya arasında da YHT seferleri 2011 senesinde başlamıştır. Ülkemizin turizm ve tarım merkezlerinden olan Antalya, hızlı demiryolu hatlarıyla ulusal demiryolu ağına bağlanmak için de adımlar atılmış durumdadır. Bu kapsamda Antalya-Eskişehir ve Antalya-Kayseri arasında da saatte iki yüz kilometre hıza uygun olarak, hızlı demiryolu yapılmaya başlanacaktır. Antalya-Eskişehir ve Antalya-Kayseri illeri arasında YÜKSEK HIZLI TREN için yapılacak demiryolu tamamlandığı zaman Antalya –İstanbul seyahat süresi dört saat, Antalya – Ankara arası ise üç saat olacaktır. Ankara-Sivas arasındaki 405 kilometrelik mesafede demiryoluyla seyahat süresini 10 saatten 2 saate, İstanbul-Sivas arası seyahat süresini de 5 saate düşürecek olan Ankara-Sivas YHT Projesi’nin inşası devam edilmektedir. Bursa-Ankara ve Bursa-İstanbul arasındaki seyahati yaklaşık olarak 2 saat 15 dakikaya düşürecek olan 105 kilometrelik Bursa-Bilecik-Ankara Hızlı Demiryolu Projesi kapsamında ise hattın 75 kilometrelik Bursa-Yenişehir kesiminin altyapı inşası yapılmaya devam edilmekte olup, otuz kilometrelik Yenişehir-Bilecik kesiminin inşasına da başlanmak üzeredir. Her yıl ortalama 4,5 milyon yolcu ve 10 milyon ton yükün taşınacağı, yapım bedelinin 8,4 milyar TL olarak öngörüldüğü Antalya-Eskişehir hızlı demiryolu hattının 2016 yılında temelinin atılması ve 2020 yılında yapımın tamamlanması hedeflenmektedir. Yüksek Hızlı trenin konforuna ve hızına kavuşarak seyahat etmek isteyen yolcular için Yüksek Hızlı tren Bileti alma işlemlerini TCDD’nin internet sitesinden, Bilet satış noktalarından ve PTT şubelerinden rahat bir şekilde bilet satın alabilmektedir. Esnek, Standart ve Hesaplı bilet seçenekleri ile her keseye uygun bilet seçenekleri bulunmaktadır. Altmış beş yaş ve üzeri olan yolcular yüzde elli oranında indirim ile gitmenin yanı sıra sıfır- altı yaş arası çocuklar için bilet ücreti ödenmemektedir. Yüksek Hızlı trenlerde,  65x50x35 santim ölçülerini geçmeyen bir parça ya da 55x40x23 santim ebatlarını geçmeyen iki parçanın yanında,  tren içinde baş üstümüzde bulunan bölüme sığacak ölçülerde olan spor çantaları el bagajı olarak kabul edilerek taşıma şartlarına göre ücretsiz taşınma imkanı bulunmaktadır. İnternet, Mobil ve Çağrı merkezlerinden birinden alacağınız Yüksek Hızlı Tren biletlerini yüzde 3 oranında indirimli olarak alınmaktadır. Seyahat edilecek yüksek hızlı trenin seferden kaldırılması, yataklı vagonların yolcu treninden çıkartılması, kuşetli vagon yerine numaralı vagon verilmesi durumlarında,  Doğal olayların sebep olduğu durumlarda yolculuğun kesintiye uğraması örneğin;  doğal olay sonucu demiryolu kapanmış ise durumu kanıtlamak üzere herhangi bir belgenin getirilmesine gerek bulunmamaktadır. Bu durumdan dolayı vize edilmiş biletlerin ücretleri geri verilmektedir. Açık Tren Biletleri,  güzergâh ve tren ayrımı olmaksızın tüm Yüksek Hızlı Tren ve Ana hatlarda giden trenler için bilet alırken para yerine kullanabilme olanağına sahip olmaktasınız. Açık Tren biletlerinin geçerlilik süresinin dolması ile beraber, hepsini veya bir kısmını herhangi bir tren bileti satın almakta kullandığınızda açık tren bileti bedelinin tamamı geçerliliğini yitirmektedir.

Ülkemizde Yüksek Hızlı Tren için yapılan çalışmaların Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşunun 100.yılı olan 2023 yılında toplam hattın sekiz bin kilometresi hızlı, üç bin beş yüz kilometresi ise yüksek hızlı olmak üzere toplam yirmi beş bin km demiryolu uzunluğuna ulaşılması beklenmektedir. Konya-Karaman-Ulukışla-Mersin-Adana-Osmaniye-Gaziantep Hızlı Tren Projesinde Konya-Karaman ve Adana-Gaziantep arasında inşaat çalışmaları, diğer bölümlerde ise yapım ihale çalışmaları devam etmektedir. Diğer taraftan İstanbul trafiğini rahatlatması planlanan proje olarak görülen Asya – Avrupa geçiş güzergâhına sahip olan YENİ YÜKSEK HIZLI TREN hattının İstanbul trafiğini büyük oranda rahatlatması beklenmektedir. Üçüncü köprü ve Metro ile bütünleşecek yüksek hızlı tren projesi ile birlikte İstanbul’da, Asya – Avrupa geçişini sağlayacak olan YÜKSEK HIZLI TREN projesinin inşasına 2016 yılında başlanacak, 2018 senesinde tamamlanması planlanmaktadır. YHT’nin seferlerine başlaması ile birlikte Türkiye bu teknolojiyi kullanan ülkeler arasında Avrupa’da altıncı Dünya’da sekizinci sırada yer almaktadır. Diğer taraftan ülkemizde üretilmeye başlanan Milli Tren projesi ile birlikte yerli vagonların 2018 yılı itibari ile demiryollarında olması beklenmektedir.